Adriana Roelandina Hol (1895-1965)

In het heden en het verleden zullen er weinig personen zijn met zo'n grondige kennis van de Gelderse dialecten als dr. Adriana Roelandina Hol (1895-1965)* . Die kennis heeft zij opgedaan door studie en door zeer omvangrijk veldwerk in deze provincie: voor de Reeks Nederlandse Dialectatlassen bracht zij heel het Rivierengebied en heel de Veluwe in kaart, nadat ze eerder al voor haar proefschrift Gelderland van west naar oost doorkruist had. Bijzonder was dat zij al dit werk verrichtte naast twee andere banen: zij was lerares Nederlands, eerst in Terborg en later in Tiel, en ze gaf leiding aan het Ingense fruitteeltbedrijf dat ze van haar vader geŰrfd had. Door dat laatste bleef zij, ook als wetenschapper, contact houden met de kring van gewone Gelderse mensen waar zij uit voortkwam. Haar onderwijservaring maakte het mogelijk om haar grote kennis van de Betuwe en de taal aan die mensen over te dragen. Dat heeft zij dan ook herhaaldelijk gedaan. Het bekendste voorbeeld daarvan is haar boek De Betuwe, waarvan de eerste druk in 1957 verscheen. Deze allesomvattende studie geldt nog steeds als een klassiek werk, dat haar naam tot op de dag van vandaag bij die gewone mensen doet voortleven. Een ander voorbeeld is de hieronder afgedrukte tekst, afkomstig uit de wetenschappelijke nalatenschap van dr. A.R. Hol (die bewaard wordt op het Meertens Instituut te Amsterdam**). De tekst is, voor zover valt na te gaan, niet eerder uitgegeven; alles wijst erop dat het hier om een lezing gaat waarin zij de kennis die zij in de loop der jaren verzameld had voor een ge´nteresseerd publiek uiteenzette. Waar en wanneer die lezing gehouden is, weten we niet. Over de datum van de totstandkoming weten we alleen dat die vˇˇr 1965 moet liggen, het jaar van Hols overlijden. Ondanks het feit dat de tekst dus minimaal zo'n veertig jaar oud is, waren er maar kleine aanpassingen nodig om er ook nu nog een lezenswaardig verhaal van te maken.

H. Scholtmeijer

_______________
* = Een levensbeschrijving van dr. A.R. Hol is te vinden in het derde deel van het Biografisch Woordenboek Gelderland (onder redactie van C.A.M. Gietman e.a.), Hilversum: Verloren, 2002, p. 65-67.
** = Wie ge´nteresseerd is in deze nalatenschap kan contact opnemen met het Meertens Instituut, Postbus 94264, 1090 GG Amsterdam, of via www.meertens.knaw.nl