BRONNEN 4.3

a. Vragenlijsten

Hierboven zijn de belangrijkste bronnen van het WBD opgesomd en kort voorgesteld.
Van buitengewoon belang voor de aflevering over de flora zijn de gegevens uit de Nijmeegse vragenlijsten N 82 uit 1981 en N 92 uit 1982, en, in iets mindere mate, N 27 uit 1965, N 50 uit 1972, N 72, 73, 74 en 75, allemaal uit 1975.

b. Canonieke woordenboeken

De volgende lijst van streekwoordenboeken is uitputtend geraadpleegd, voor alle begrippen uit de fauna. Zij zijn allen voorzien van een trefwoord dat het betreffend dialect benoemt (Antwerpen Wb. heeft betrekking op de stad Antwerpen, Antwerps Wb. op de provincie Antwerpen en Tilburg Wb. op de stad Tilburg). De afkorting Wb. staat voor woordenboek en Wl. voor woordenlijst, waarmee niets meer wordt aangegeven dan dat een woordenlijst niet als publicatie verschenen is (maar wel als typoscript aanwezig is op de NCDN).

Antwerpen Wb. Graef, J. De (1993 (8)), Antwerps verklarend woordenboek. Oevel.
Antwerps Wb. 1 Cornelissen, P. J. & J. B. Vervliet (1899-1903), Idioticon van het Antwerpsch dialect (stad Antwerpen en Antwerpsche Kempen). Gent.
Antwerps Wb. 2 Cornelissen, P. J. & J. B. Vervliet (1906), Idioticon van het Antwerpsch dialect, Aanhangsel. Gent.
Antwerps Wb. 3 Cornelissen, J. (1936-1938), Idioticon van het Antwerpsch Dialect, Bijvoegsel. Turnhout.
Bergen op Zoom Wb. Heestermans, H. (1997), Bergs woordenboek. Bergen op Zoom.
Breda Wb. Hoeufft, J.H. (1836), Proeve van Bredaasch taal-eigen of Lijst van eenige in de stad en den lande van Breda gebruikelijke en in sommige oorden van ons vaderland min gewone woorden en spreekwijzen, verzameld en toegelicht. Breda.
Brussel Wb. 1 Quiévreux, L. (1965 (2)), Dictionnaire du dialecte bruxellois. Brussel.
Brussel Wb. 2 Schrijver, M. de (1993 (1), 1998 (2)), En dad'in a kas! Het levend Brussels dialect, een bloemlezing van merkwaardige woorden en gezegden. Brussel.
Deurne Wb. Hoek, H. van (1996), Het Deurnes dialect. Deurne.
Gemert Wb. Vos, W.J. & M.A. van der Wijst (1996), Gemerts woordenboek, een keuze uit de woordenschat van het dialect van Gemert. Gemert.
Gilze-Rijen Wb. Gestel, W. van (1996), Geďllustreerde woordenlijst van de streektaal van Gilze en Rijen en omstreken, "mee de complementen van 'ze pa". Gilze-Rijen.
Gooik Wb. Peetermans, F. (1995), Guuks, dialectstudie van de Gooikse omgangstaal. Gooik.
Hagelands Wb. 1 Tuerlinckx, J.F. ( 1886), Bijdrage tot een Hagelandsch Idioticon. Gent.
Hagelands Wb. 2 Claes, D. (1904), Bijvoegsel aan de Bijdrage tot een Hagelandsch Idioticon. Gent.
Hilvarenbeek Wb. Naaijkens, J. (1992 (2)), Dè's Biks; een verklarende lijst van een aantal Beekse dialectwoorden, aangevuld met enkele taalverschijnselen en toegelicht met voorbeelden en uitdrukkingen die ontleend zijn aan de Beekse volkstaal en het Beekse volksleven. Hilvarenbeek.
Kempenlands Wb. 1 Bont, A.P. de (1958), Dialekt van Kempenland, meer in het bijzonder d'Oerse taol, dl. II:Vocabularium. Assen.
Kempenlands Wb. 2 Hoppenbrouwers, C. (1996), De taal van Kempenland, van ŕŕwbätte tot zwiemele. Eindhoven.
Kortenberg Wl. Wilmaerts, H. (1990), De Keuttebergsen diksionèèr,jammer genoeg onvolledig woordenboek van het Brabantse dialekt zoals dat gesproken wordt in de omgeving van de gemeente Kortenberg. Mechelen.
Leuven Wb. 1 Goemans, L. (1936-1954), Leuvensch Taaleigen, Woordenboek. Brussel/Tongeren.
Leuven Wb. 2 Wellekens, W. (1994), Diksjonêr van 't Leives, woordenlijst van het hedendaagse Leuvens. Leuven.
Lier Wb. 1-4 Gelder, W. Van (1985-1991), Kak van Maria, Liers dialektwoordenboek, deel 1 (A -M),1500 Lierse woorden en uitdrukkingen; Zweus, Liers dialektwoordenboek, deel 2 (N-Z) , 2000 Lierse woorden en uitdrukkingen; Kadots, Liers dialektwoordenboek, deel 3 (aanvullingen A-Z), 2000 Lierse woorden en uitdrukkingen; Krumfee, [deel 4], Honderden Lierse woorden en uitdrukkingen, onbekende wetenswaardigheden, Liers bijgeloof en oude Lierse gewoonten en gebruiken. Boechout-Lier.
Made Wb. Kooiman, J. (1990), Ut May's woordeboek, mèj veul ouwe foto's van De May en zun Mayenèèrs. Made.
Mechelen Wb. Diddens, H. (1986), Woordenboek van het Mechels dialekt, een poging tot inventarizatie van het taalmateriaal en typisch taalgebruik. Mechelen.
Merchtem Wb. Ransbeeck, R. Van (1995), 't Aaten balleken, een boek over Merchtemnaren door een Merchtemnaar. Merchtem.
Mierlo Wb. Vleuten, G. van der (1986), Mens van Mierle, Bóks mi 'n lééfke. Mierlo.
N.-Antwerps Wb. Goossenaerts, J. (1956-1958), De taal van en om het landbouwbedrijf in het noordwesten van de Kempen, een taal-, vak-, geschied-, heem- en volkskundige bijdrage tot de Nederlandse woordenschat. Gent.
Noordmeierijs Wb. Swanenberg, C. & J. Swanenberg (1996), Eige grèij, 'n Meijerijs woordenboek. Enschede.
's-Hertogenbosch Wb. Reelick, L. e.a. (1993), Bosch' woordenboek. 
's-Hertogenbosch.
Schaijk Wb. Brands, W. (z.j. [1984?]), Schaijk in dialect. Schaijk.
Tienen Wb. Kempeneers, P. (1976), Reddelen (roddelen) onder de boompjes, een eerste verzameling lokale en regionale woorden en zegswijzen uit het Tiense met enkele toemaatjes. z.p..
Tilburg Wb. Rijen, H. van (1993), Mèn Tilbörgs wôordeboek. Tilburg.

Materiaal uit lokale woordenboeken is gewoon met het enquêtemateriaal op de kaarten opgenomen, maar materiaal uit gebiedswoordenboeken zoals het Antwerps Wb. en het Hagelands Wb., elk met een groot verspreidingsgebied maar zonder precies te lokaliseren opgaven, zijn niet in de kaarten opgenomen (tenzij de opgaven van plaatsnamen voorzien zijn).

Bij enkele canonieke woordenboeken ontbreekt het paginanummer in de bronvermeldingen; hier zijn de oude materiaalverzamelingen uit het NCDN-archief benut (deze woordenboeken zijn geheel op fiche overgeschreven, omgespeld, getypeerd en geordend in archiefladen). Omdat het alfabetische woordenboeken betreft op dialecttermen die herleid kunnen worden uit de trefwoorden, gaat de opzoekbaarheid echter niet verloren. Bovendien kan in de materiaalbasis, waar immers bij elk trefwoord en elke variant de bron is opgegeven, de betrokken woordvorm worden opgezocht.

c. Overige bronnen

In deze aflevering vindt men in de derde groep bronnen de volgende bibliografische verwijzingen, met de afkortingen zoals die gebruikelijk zijn in het Woordenboek van de Brabantse Dialecten:

Brabantius 1882 Brabantius (1882), "Woordenlijst der Noord-Brabantsche Volkstaal", in: Onze Volkstaal I, blz. 193-237.
Ceusters 1972 Ceusters, J. (1972), Landbouwtermen opgetekend te Halle (Brabant) en omgeving. Leuven.
Couwenbergh 1963 Couwenbergh, F. J. (1963), De griendwerkersterminologie,dl. I en II. Doctoraalscriptie Nijmegen.
Crompvoets 1981 Crompvoets, H. J. G. (1981), Veenderijterminologie in Nederland en Nederlandstalig België. Amsterdam.
Cuypers 3 1893 Cuypers, J. (1892), "Bijdrage tot een Meierijsch Idioticon", in: Noord-Brabantsche Almanak voor het jaar 1893. 's-Hertogenbosch, blz. 840-858.
De Groot en Krielen 1998 Groot, J. de en I. Krielen (1998), Op z'n Zeuveberregs gezeed. Zevenbergen.
Dekkers 1987 Dekkers, C. G. M. (1987), Van Roosendaol nor Indië; Leven, werk en ideeën van C. J. Dekkers. Roosendaal en Nispen.
Elemans 1958 (A) Elemans, J. H. A. (1958), Woord en wereld van de boer, een monografie over het dialect van Huisseling. Utrecht en Antwerpen.
Elst 1970 Elst, A. (1970), Landbouwtermen opgetekend te Meerle en omgeving. Leuven.
Evens 1995 Evens, F. (1995), De wendj va Lennek. St-Kwintens-Lennik.
Eylenbosch 1957 Eylenbosch, E. (1957), Bijdrage tot de kennis van de vaktaal van het boerenbedrijf te Elingen in West-Brabant, met een proeve van woordgeografisch onderzoek in 163 omliggende plaatsen. Gent.
Hs 1229a Handschrift 1229a van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden; ongedrukte kopie voor Onze Volkstaal (anoniem, z. j.).
Hs 130 Handschrift 130 van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden; de originele verzameling van Meierijse woorden J.L. Verster (1776-1781). Zie blz. 9 van Brabants uit de 18de eeuw : de Meierijse woordenlijsten van J.L. Verster, uitg. door K. Heeroma (1968). Amsterdam.
Hs 1756 Handschrift 1756 van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden (anoniem, z. j.).
Hs Jansen L 200 Gewoonten en gebruiken rond 1900 in Rooi. Hs. van F.N. Jansen, woordenlijst en uidrukkingen uit St-Oedenrode, eind 19de eeuw. 4 Kleine cahiers, eigendom van de NCDN.
Hs Mischgofsky L 095 Hs. van L. Mischgofsky met een woordenlijst voor Oijen (z.j.).
Hs Nieuwkoop K 133a Hs. 17H13 van het dialectenbureau te Amsterdam, van E. Nieuwkoop voor Drongelen (z. j.).
Hs Renders L 226 Aantekeningen over het dialect van Woensel door W. Renders uit het begin van de 20e eeuw.
Hs Toison P 088 Verzameling Leuvense dialectwoorden, bewerkt door H. Brok.
Hs Van Bakel L 235 Woorden uit het dialect van Nuenen, terloops verzameld, direct op fiches gebracht door J. J. A. van Bakel.
Hs Van de Biezen Meierij Biezen, H. van de (z.j.), Meierijse woorden.
Hs Van Ginneken K 183 Woordenlijst voor Tilburg, verzameld door J. Van Ginneken (1916).
Hs Vermeulen Noordwestbr. (K 157) Aantekeningen van F. Vermeulen over het Westbrabants, in het bijzonder het dialect van Oudenbosch (z. j.).
Hs Vos K 173 Hs. van Vos uit Wouw; kopie van een zoekgeraakt origineel, eigendom van de Ghulden Roos, daterend van ca. 1920.
Hs Weijnen Noordwestbr. (fiches) West-Noord-Brabantse woorden op fiches door A. A. Weijnen verzameld.
Hugens-Verbrugge 1985 Hugens-Verbrugge D. en H. Hugens-Verbrugge, "Bloemen en planten in onze streek met een eigen dialectische naam", in: Tijding. Kroniek van de heemkundekring 't Zuidkwartier 3, blz. 26-32.
Hugens-Verbrugge 1990 Hugens-Verbrugge D. en H. Hugens-Verbrugge, "Oos Ostrechts dialect", in: Tijding. Kroniek van de heemkundekring 't Zuidkwartier 8.
Iven 1980 Iven, W (1980), Miet andermaal verteld. Herinneringen aan een stukske Brabant. Vught.
Jacobs Jacobs, M. (1965 of 1969), Landbouwtermen opgetekend te Grimbergen en omgeving. Leuven.
Klaassen 1985 Klaassen, E. e.a. (1985), Tilburgs dialect. Tilburg.
Lemmens 1966 Lemmens, J. L. M. (1966), Vragenlijst over de vaktaal der timmerlieden. Nijmegen.
Lixa 2 1860 Lixa, C. (1860), "Lijst van eenige woorden in de Meierij van den Bosch in gebruik", in: De Navorscher 10, blz. 346-347.
Lixa 3 1874 Lixa, C. (1874), "Woorden in de Meierij van den Bosch in gebruik", in: De Navorscher 24, blz. 416-418.
Maerevoet 1961 Maerevoet, L. (1961), Bijdrage tot de studie van de Scheldevissers te Mariekerke. Gent.
Meulemans 1972 Meulemans, F. (1972), De woordenschat van het landbouwbedrijf in Korbeek-Dijle en omgeving. Leuven.
Pauwels 1933 Pauwels, J. L. (1933), Enkele bloemnamen in de Zuidnederlandsche dialecten. 's-Gravenhage.
Pauwels 1936 Pauwels, J. L. (1936), "Polyonomie bij bloemnamen", in: Leuvense Bijdragen 28, blz. 49-60.
Pauwels 1958 Pauwels, J. L. (1958), Het dialect van Aarschot en omstreken, dl. I tekst, dl. II kaarten. Tongeren.
Pée (1967) Kleine enquête gehouden onder studenten van de RU Gent door W. Pée.
Schrevens 1956 Schrevens, G. (1956), Bijdrage tot de studie van de boerenwoordenschat van Kessel-Lo (Brabant). Brussel (licentiaatsverhandeling in typoscript). 
Stappers 1995 Stappers, M. (1995), Diksjonnair van 't Vilvouts, de toal van Dikke Pie. Vilvoorde.
Stroop 1969 Stroop, J. P. A. (1969), Paardebloem a la carte. Over de Nederlandse benamingen van Taraxacum officinale Web. Amsterdam
Swanenberg 1987 Swanenberg, C. (1987), ...diej he' wè...'n oostbrabants woordebuukske (...). Delft.
v. W. 1 1859 W., S. v. (1859), "Dialect in het Land van Kuik", in: De Navorscher 9, blz. 61-63.
v. W. 3 1860 W., S. v. (1860), "Dialect in het Land van Kuik", in: De Navorscher 10, blz. 89.
Van Bakel 1958 Bakel, J. J. A. (1958), De vaktaal van de Nederlandse klompenmakers. Assen.
Van den Broeck 1988 Broeck, B. van den (1988), Opwijkse woorden. Opwijk.
Van den Elsen 1977 Elsen, A. van den (1977), Udense vertellingen, in den hoek van 't vuur. Uden.
Van der Lee 1970 Lee, A. N. van der (1970), "De klompenmakerij in de Oostelijke Langstraat." in: Met Gansen Trou 20, blz. 63-67, 69-72 en 81-83.
Van Engelen 1972-73 Engelen, A. van (1972-73), "Ken uw dialect", in: Met Gansen Trou 22, blz. 155-156 en Met Gansen Trou 23, 140-146.
Van Gompel 1979 (B) Gompel, W. van (1979), "Plant en mens in Reusel, een overzicht", in: Bijdragen tot de kennis van het Reusels Heem dl. 3, uitgave Heemkunde Werkgroep Reusel.
Van Herreweghe 1953 Herreweghe, G. van (1953), "Plantbenamingen uit Pamel en omstreken", in: Eigen schoon en de Brabander 36, blz. 410-417.
Van Meel 1973 Meel, C. van (1973), Klaore taol. z.p.
Vanduffel 1971 Vanduffel, F. (1971), Landbouwtermen opgetekend te Kortenberg en omgeving. Leuven.
Verhoeven 1978 Verhoeven, C. (1978), Herinneringen aan mijn moedertaal. Baarn.
Vertommen 1984 Vertommen, R. (1984), "Nog wat cichorei, suikerij, ... en karotenbuters!", in: Polderheem 19, blz. 17-18,
Wanmeule Verzameling plantnamen van M. van Sleeuwen die verscheen in verschillende afleveringen van De Wanmeule in 1998 en 1999.
Weijnen EV Weijnen, A. A. (1935-1937), "Typische West-Noordbrabantse woorden uit Fijnaart, Wagenberg en Oudgastel", in: Eigen Volk 7 (1935), blz. 13-14 en 107-109; 8 (1936), blz. 19-21; 9 (1937), blz. 254-255.
Weijnen GR 4 Weijnen, A. A. (1944-1945), "Bijzondere Oudgastelse woorden", in: Jaarboek Ghulden Roos 4, blz. 78-87.
Weijnen GR 12 Weijnen, A. A. (1952), "De woordenschat te Schijf", in: Jaarboek De Ghulden Roos 12, blz. 102-109.
Wijnants 1944 Wijnants, P. (1944), Woordenboek van het Mechelsch dialect. Niet gepubliceerd.
Wynen 1996 Verzameling dialectwoorden uit Mol van J. Wynen.
Zandbergen 1994 Zandbergen, H. C. J. en F. van Merrienboer (1994 (2)), Naostebij, het Gastels woordenboek. Oud-Gastel.
Zijlmans 1984 Zijlmans, B. (1984), "Bergs dialect. Een nostalgische terugblik", in: De Dongebode 10, blz. 30-37.

Homepage van het WBD | Dialectologie-portaal van de KUN