BRONNEN 4.2

a. Vragenlijsten

Hierboven zijn de belangrijkste bronnen van het WBD opgesomd en kort voorgesteld.

Van buitengewoon belang voor de aflevering over de fauna, overige dieren, zijn de gegevens uit de Nijmeegse vragenlijsten N 26 uit 1964, N 83 uit 1981 en, minder omvangrijk, N 94 uit 1983, N 100 uit 1997 en N 102 uit 1999.

b. Canonieke woordenboeken

De volgende lijst van streekwoordenboeken is uitputtend geraadpleegd, voor alle begrippen uit de fauna. Zij zijn allen voorzien van een trefwoord dat het betreffend dialect benoemt (Antwerpen Wb. heeft betrekking op de stad Antwerpen, Antwerps Wb. op de provincie Antwerpen en Tilburg Wb. op de stad Tilburg). De afkorting Wb. staat voor woordenboek en Wl. voor woordenlijst, waarmee niets meer wordt aangegeven dan dat een woordenlijst niet als publicatie verschenen is (maar wel als typoscript aanwezig is op de NCDN).

Antwerpen Wb. Graef, J. De (1993 (8)), Antwerps verklarend woordenboek. Oevel.
Antwerps Wb. 1 Cornelissen, P. J. & J. B. Vervliet (1899-1903), Idioticon van het Antwerpsch dialect (stad Antwerpen en Antwerpsche Kempen). Gent.
Antwerps Wb. 2 Cornelissen, P. J. & J. B. Vervliet (1906), Idioticon van het Antwerpsch dialect, Aanhangsel. Gent.
Antwerps Wb. 3 Cornelissen, J. (1936-1938), Idioticon van het Antwerpsch Dialect, Bijvoegsel. Turnhout.
Bergen op Zoom Wb. Heestermans, H. (1997), Bergs woordenboek. Bergen op Zoom.
Breda Wb. Hoeufft, J.H. (1836), Proeve van Bredaasch taal-eigen of Lijst van eenige in de stad en den lande van Breda gebruikelijke en in sommige oorden van ons vaderland min gewone woorden en spreekwijzen, verzameld en toegelicht. Breda.
Brussel Wb. 1 Quiévreux, L. (1965 (2)), Dictionnaire du dialecte bruxellois. Brussel.
Brussel Wb. 2 Schrijver, M. de (1993 (1), 1998 (2)), En dad'in a kas! Het levend Brussels dialect, een bloemlezing van merkwaardige woorden en gezegden. Brussel.
Deurne Wb. Hoek, H. van (1996), Het Deurnes dialect. Deurne.
Gemert Wb. Vos, W.J. & M.A. van der Wijst (1996), Gemerts woordenboek, een keuze uit de woordenschat van het dialect van Gemert. Gemert.
Gilze-Rijen Wb. Gestel, W. van (1996), Geïllustreerde woordenlijst van de streektaal van Gilze en Rijen en omstreken, "mee de complementen van 'ze pa". Gilze-Rijen.
Gooik Wb. Peetermans, F. (1995), Guuks, dialectstudie van de Gooikse omgangstaal. Gooik.
Hagelands Wb. 1 Tuerlinckx, J.F. ( 1886), Bijdrage tot een Hagelandsch Idioticon. Gent.
Hagelands Wb. 2 Claes, D. (1904), Bijvoegsel aan de Bijdrage tot een Hagelandsch Idioticon. Gent.
Hilvarenbeek Wb. Naaijkens, J. (1992 (2)), Dè's Biks; een verklarende lijst van een aantal Beekse dialectwoorden, aangevuld met enkele taalverschijnselen en toegelicht met voorbeelden en uitdrukkingen die ontleend zijn aan de Beekse volkstaal en het Beekse volksleven. Hilvarenbeek.
Hombeek Wl. Peeters, P. (1965), Idioticon van het dialekt van Hombeek. Leuven.
Kempenlands Wb. 1 Bont, A.P. de (1958), Dialekt van Kempenland, meer in het bijzonder d'Oerse taol, dl. II:Vocabularium. Assen.
Kempenlands Wb. 2 Hoppenbrouwers, C. (1996), De taal van Kempenland, van ààwbätte tot zwiemele. Eindhoven.
Kortenberg Wl. Wilmaerts, H. (1990), De Keuttebergsen diksionèèr,jammer genoeg onvolledig woordenboek van het Brabantse dialekt zoals dat gesproken wordt in de omgeving van de gemeente Kortenberg. Mechelen.
Leuven Wb. 1 Goemans, L. (1936-1954), Leuvensch Taaleigen, Woordenboek. Brussel/Tongeren.
Leuven Wb. 2 Wellekens, W. (1994), Diksjonêr van 't Leives, woordenlijst van het hedendaagse Leuvens. Leuven.
Lier Wb. 1-4 Gelder, W. Van (1985-1991), Kak van Maria, Liers dialektwoordenboek, deel 1 (A -M),1500 Lierse woorden en uitdrukkingen; Zweus, Liers dialektwoordenboek, deel 2 (N-Z) , 2000 Lierse woorden en uitdrukkingen; Kadots, Liers dialektwoordenboek, deel 3 (aanvullingen A-Z), 2000 Lierse woorden en uitdrukkingen; Krumfee, [deel 4], Honderden Lierse woorden en uitdrukkingen, onbekende wetenswaardigheden, Liers bijgeloof en oude Lierse gewoonten en gebruiken. Boechout-Lier.
Made Wb. Kooiman, J. (1990), Ut May's woordeboek, mèj veul ouwe foto's van De May en zun Mayenèèrs. Made.
Mechelen Wb. Diddens, H. (1986), Woordenboek van het Mechels dialekt, een poging tot inventarizatie van het taalmateriaal en typisch taalgebruik. Mechelen.
Merchtem Wb. Ransbeeck, R. Van (1995), 't Aaten balleken, een boek over Merchtemnaren door een Merchtemnaar. Merchtem.
Mierlo Wb. Vleuten, G. van der (1986), Mens van Mierle, Bóks mi 'n lééfke. Mierlo.
N.-Antwerps Wb. Goossenaerts, J. (1956-1958), De taal van en om het landbouwbedrijf in het noordwesten van de Kempen, een taal-, vak-, geschied-, heem- en volkskundige bijdrage tot de Nederlandse woordenschat. Gent.
Noordmeierijs Wb. Swanenberg, C. & J. Swanenberg (1996), Eige grèij, 'n Meijerijs woordenboek. Enschede.
's Hertogenbosch Wb. Reelick, L. e.a. (1993), Bosch' woordenboek. 
's-Hertogenbosch.
Schaijk Wb. Brands, W. (z.j. [1984?]), Schaijk in dialect. Schaijk.
Tienen Wb. Kempeneers, P. (1976), Reddelen (roddelen) onder de boompjes, een eerste verzameling lokale en regionale woorden en zegswijzen uit het Tiense met enkele toemaatjes. z.p..
Tilburg Wb. Rijen, H. van (1993), Mèn Tilbörgs wôordeboek. Tilburg.

Materiaal uit lokale woordenboeken is op de kaarten opgenomen, maar materiaal uit gebiedswoordenboeken zoals het Antwerps Wb. en het Hagelands Wb., elk met een groot verspreidingsgebied maar zonder precies te lokaliseren opgaven, zijn niet in de kaarten opgenomen (tenzij de opgaven van plaatsnamen voorzien zijn).

Bij enkele canonieke woordenboeken ontbreekt het paginanummer in de bronvermeldingen; hier zijn de oude materiaalverzamelingen uit het NCDN-archief benut. Omdat het alfabetische woordenboeken betreft op dialecttermen die herleid kunnen worden uit de trefwoorden, gaat de opzoekbaarheid echter niet verloren. Bovendien kan in de materiaalbasis, waar immers bij elk trefwoord en elke variant de bron is opgegeven, de betrokken woordvorm worden opgezocht.

c. Overige bronnen

In deze aflevering vindt men in de derde groep bronnen de volgende bibliografische verwijzingen, met sigula zoals die gebruikelijk zijn in het Woordenboek van de Brabantse Dialecten:

Brabantius 1882 Brabantius (1882), "Woordenlijst der Noord-Brabantsche Volkstaal", in: Onze Volkstaal I, blz. 193-237.
Ceusters 1972 Ceusters, J. (1972), Landbouwtermen opgetekend te Halle (Brabant) en omgeving. Leuven.
Cuypers 3 1893 Cuypers, J. (1892), "Bijdrage tot een Meierijsch Idioticon", in: Noord-Brabantsche Almanak voor het jaar 1893. 's-Hertogenbosch, blz. 840-858.
De Vlam 1 1890 Vlam, P. H. de (1890), "Uit de Baronie van Breda", in: Onze Volkstaal 3, blz. 253.
Dekkers 1987 Dekkers, C. G. M. (1987), Van Roosendaol nor Indië; Leven, werk en ideeën van C. J. Dekkers. Roosendaal en Nispen.
Elemans 1958 (A) Elemans, J. H. A. (1958), Woord en wereld van de boer, een monografie over het dialect van Huisseling. Utrecht en Antwerpen.
Elst 1970 Elst, A. (1970), Landbouwtermen opgetekend te Meerle en omgeving. Leuven.
Hs 1229a Handschrift 1229a van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden; ongedrukte kopie voor Onze Volkstaal (anoniem, z. j.).
Hs 1756 Handschrift 1756 van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden (anoniem, z. j.).
Hs Etten K 176 West-Noordbrabants idioticon. Archief van Ginneken (anoniem, z. j.)
Hs Jansen L 200 Gewoonten en gebruiken rond 1900 in Rooi. Hs. van F.N. Jansen, woordenlijst en uidrukkingen uit St-Oedenrode, eind 19de eeuw. 4 Kleine cahiers, eigendom van de NCDN.
Hs Mischgofsky L 095 Hs. van L. Mischgofsky met een woordenlijst voor Oijen (z. j.).
Hs Nieuwkoop K 133a Hs. 17H13 van het dialectenbureau te Amsterdam, van E. Nieuwkoop voor Drongelen (z. j.).
Hs Van Bakel L 235 Woorden uit het dialect van Nuenen, terloops verzameld, direct op fiches gebracht door J. J. A. van Bakel.
Hs Van de Biezen Meierij Biezen, H. van de (z.j.), Meierijse woorden.
Hs Van Ginneken K 183 Woordenlijst voor Tilburg, verzameld door J. Van Ginneken (1916).
Hs Vermeulen Noordwestbr. (K 157) Aantekeningen van F. Vermeulen over het Westbrabants, in het bijzonder het dialect van Oudenbosch (z. j.).
Hs Weijnen Noordwestbr. (fiches) West-Noord-Brabantse woorden op fiches door A. A. Weijnen verzameld.
Jacob 1937 Jacob, W.J. G. A. (1937), Het dialect van Grave. 
's-Hertogenbosch.
Jacobs Jacobs, M. (1965 of 1969), Landbouwtermen opgetekend te Grimbergen en omgeving. Leuven.
Janssens 1980 Janssens, G. (1980), Wildstropersterminologie in de Nederlandssprekende delen van België en het noordwesten van Frankrijk, een lexicologische studie. Gent.
Leopold 1882 Leopold, J. A. en L. Leopold (1882), Van de Schelde tot de Weichsel, Nederduitsche dialecten in dicht en ondicht, dl. I (Frankrijk, Zuid-Nederland, Noord-Nederland). Groningen.
Lixa 2 1860 Lixa, C. (1860), "Lijst van eenige woorden in de Meierij van den Bosch in gebruik", in: De Navorscher 10, blz. 346-347.
Lixa 3 1874 Lixa, C. (1874), "Woorden in de Meierij van den Bosch in gebruik", in: De Navorscher 24, blz. 416-418.
Maerevoet 1961 Maerevoet, L. (1961), Bijdrage tot de studie van de Scheldevissers te Mariekerke. Gent.
Meulemans 1972 Meulemans, F. (1972), De woordenschat van het landbouwbedrijf in Korbeek-Dijle en omgeving. Leuven.
Natura Limburg 85 (1976) Janssen, L., "Dialectische vogelnamen in Limburg", in: Natura Limburg 85 (1976), blz. 886-902.
Pauwels 1958 Pauwels, J. L. (1958), Het dialect van Aarschot en omstreken, dl. I tekst, dl. II kaarten. Tongeren.
Sassen 1892 Sassen, A. (1891), "Bijdrage tot een Meierijsch idioticon", in: Noord-Brabantsche Almanak voor het jaar 1892. 's-Hertogenbosch, blz. 723-744.
Schrevens 1956 Schrevens, G. (1956), Bijdrage tot de studie van de boerenwoordenschat van Kessel-Lo (Brabant). Brussel (licentiaatsverhandeling in typoscript). 
Stappers 1995 Stappers, M. (1995), Diksjonnair van 't Vilvouts, de toal van Dikke Pie. Vilvoorde.
v. W. 1 1859 W., S. v. (1859), "Dialect in het Land van Kuik", in: De Navorscher 9, blz. 61-63.
Van Doorn 1971 Doorn, Th. H. van (1971), Terminologie van riviervissers in Nederland. Assen.
Vanduffel 1971 Vanduffel, F. (1971), Landbouwtermen opgetekend te Kortenberg en omgeving. Leuven.
Verhoeven 1978 Verhoeven, C. (1978), Herinneringen aan mijn moedertaal. Baarn.
Wanmeule Verzameling diernamen van M. van Sleeuwen die verscheen in verschillende afleveringen van De Wanmeule van 1995 tot 1999.
Weijnen EV Weijnen, A. A. (1935-1937), "Typische West-Noordbrabantse woorden uit Fijnaart, Wagenberg en Oudgastel", in: Eigen Volk 7 (1935), blz. 13-14 en 107-109; 8 (1936), blz. 19-21; 9 (1937), blz. 254-255.
Weijnen GR 4 Weijnen, A. A. (1944-1945), "Bijzondere Oudgastelse woorden", in: Jaarboek Ghulden Roos 4, blz. 78-87.
Weijnen GR 12 Weijnen, A. A. (1952), "De woordenschat te Schijf", in: Jaarboek De Ghulden Roos 12, blz. 102-109.
Wijnants 1944 Wijnants, P. (1944), Woordenboek van het Mechelsch dialect. Niet gepubliceerd.
Wouters 1966 Wouters, J. (1966), Volks-diergeneeskunde. Wetteren.
Wynen 1996 Verzameling dialectwoorden uit Mol van J. Wynen.
Zandbergen 1994 Zandbergen, H. C. J. en F. van Merrienboer (1994 (2)), Naostebij, het Gastels woordenboek. Oud-Gastel.

Homepage van het WBD | Dialectologie-portaal van de KUN