BRONNEN 4.1

a. Vragenlijsten

Hierboven zijn de belangrijkste bronnen van het WBD opgesomd en kort voorgesteld.
Van buitengewoon belang voor de vogels zijn de gegevens uit de Nijmeegse vragenlijsten N 9 uit 1961, N 83 uit 1981 en N 94 uit 1983.

Specifiek voor de vogels is de volgende materiaalverzameling die uit een enquête verkregen is:
Wielewaal-enquête: materiaalverzameling bijeengebracht in 1952 naar aanleiding van een oproep in het tijdschrift Wielewaal, op initiatief van Robert Vandeweghe.

b. Canonieke woordenboeken

De volgende lijst van streekwoordenboeken is uitputtend geraadpleegd, voor alle vogelbegrippen. Zij zijn allen voorzien van een trefwoord dat het betreffend dialect benoemt (Antwerpen Wb. heeft betrekking op de stad Antwerpen, Antwerps Wb. op de provincie Antwerpen en Tilburg Wb. op de stad Tilburg). De afkorting Wb. staat voor woordenboek en Wl. voor woordenlijst, waarmee niets meer wordt aangegeven dan dat een woordenlijst niet als publicatie verschenen is (maar wel als typoscript aanwezig is op de NCDN).

Antwerpen Wb. Graef, J. De (1993 (8)), Antwerps verklarend woordenboek. Oevel.
Antwerps Wb. 1 Cornelissen, P. J. & J. B. Vervliet (1899-1903), Idioticon van het Antwerpsch dialect (stad Antwerpen en Antwerpsche Kempen). Gent.
Antwerps Wb. 2 Cornelissen, P. J. & J. B. Vervliet (1906), Idioticon van het Antwerpsch dialect, Aanhangsel. Gent.
Antwerps Wb. 3 Cornelissen, J. (1936-1938), Idioticon van het Antwerpsch Dialect, Bijvoegsel. Turnhout.
Bergen op Zoom Wb. Heestermans, H. (1997), Bergs woordenboek. Bergen op Zoom.
Breda Wb. Hoeufft, J.H. (1836), Proeve van Bredaasch taal-eigen of Lijst van eenige in de stad en den lande van Breda gebruikelijke en in sommige oorden van ons vaderland min gewone woorden en spreekwijzen, verzameld en toegelicht. Breda.
Brussel Wb. 1 Quiévreux, L. (1965 (2)), Dictionnaire du dialecte bruxellois. Brussel.
Brussel Wb. 2 Schrijver, M. de (1993 (1), 1998 (2)), En dad'in a kas! Het levend Brussels dialect, een bloemlezing van merkwaardige woorden en gezegden. Brussel.
Deurne Wb. Hoek, H. van (1996), Het Deurnes dialect. Deurne.
Gemert Wb. Vos, W.J. & M.A. van der Wijst (1996), Gemerts woordenboek, een keuze uit de woordenschat van het dialect van Gemert. Gemert.
Gilze-Rijen Wb. Gestel, W. van (1996), Geïllustreerde woordenlijst van de streektaal van Gilze en Rijen en omstreken, "mee de complementen van 'ze pa". Gilze-Rijen.
Gooik Wb. Peetermans, F. (1995), Guuks, dialectstudie van de Gooikse omgangstaal. Gooik.
Hagelands Wb. 1 Tuerlinckx, J.F. ( 1886), Bijdrage tot een Hagelandsch Idioticon. Gent.
Hagelands Wb. 2 Claes, D. (1904), Bijvoegsel aan de Bijdrage tot een Hagelandsch Idioticon. Gent.
Hilvarenbeek Wb. Naaijkens, J. (1992 (2)), Dè's Biks; een verklarende lijst van een aantal Beekse dialectwoorden, aangevuld met enkele taalverschijnselen en toegelicht met voorbeelden en uitdrukkingen die ontleend zijn aan de Beekse volkstaal en het Beekse volksleven. Hilvarenbeek.
Hombeek Wl. Peeters, P. (1965), Idioticon van het dialekt van Hombeek. Leuven.
Kempenlands Wb. 1 Bont, A.P. de (1958), Dialekt van Kempenland, meer in het bijzonder d'Oerse taol, dl. II:Vocabularium. Assen.
Kempenlands Wb. 2 Hoppenbrouwers, C. (1996), De taal van Kempenland, van ààwbätte tot zwiemele. Eindhoven.
Kortenberg Wl. Wilmaerts, H. (1990), De Keuttebergsen diksionèèr,jammer genoeg onvolledig woordenboek van het Brabantse dialekt zoals dat gesproken wordt in de omgeving van de gemeente Kortenberg. Mechelen.
Leuven Wb. 1 Goemans, L. (1936-1954), Leuvensch Taaleigen, Woordenboek. Brussel/Tongeren.
Leuven Wb. 2 Wellekens, W. (1994), Diksjonêr van 't Leives, woordenlijst van het hedendaagse Leuvens. Leuven.
Lier Wb. 1-4 Gelder, W. Van (1985-1991), Kak van Maria, Liers dialektwoordenboek, deel 1 (A -M),1500 Lierse woorden en uitdrukkingen; Zweus, Liers dialektwoordenboek, deel 2 (N-Z) , 2000 Lierse woorden en uitdrukkingen; Kadots, Liers dialektwoordenboek, deel 3 (aanvullingen A-Z), 2000 Lierse woorden en uitdrukkingen; Krumfee, [deel 4], Honderden Lierse woorden en uitdrukkingen, onbekende wetenswaardigheden, Liers bijgeloof en oude Lierse gewoonten en gebruiken. Boechout-Lier.
Made Wb. Kooiman, J. (1990), Ut May's woordeboek, mèj veul ouwe foto's van De May en zun Mayenèèrs. Made.
Mechelen Wb. Diddens, H. (1986), Woordenboek van het Mechels dialekt, een poging tot inventarizatie van het taalmateriaal en typisch taalgebruik. Mechelen.
Merchtem Wb. Ransbeeck, R. Van (1995), 't Aaten balleken, een boek over Merchtemnaren door een Merchtemnaar. Merchtem.
Mierlo Wb. Vleuten, G. van der (1986), Mens van Mierle, Bôks mi 'n lêêfke. Mierlo.
N.-Antwerps Wb. Goossenaerts, J. (1956-1958), De taal van en om het landbouwbedrijf in het noordwesten van de Kempen, een taal-, vak-, geschied-, heem- en volkskundige bijdrage tot de Nederlandse woordenschat. Gent.
Noordmeierijs Wb. Swanenberg, C. & J. Swanenberg (1996), Eige grèij, 'n Meijerijs woordenboek. Enschede.
's Hertogenbosch Wb. Reelick, L. e.a. (1993), Bosch' woordenboek. 's-Hertogenbosch.
Schaijk Wb. Brands, W. (z.j. [1984?]), Schaijk in dialect. Schaijk.
Tienen Wb. Kempeneers, P. (1976), Reddelen (roddelen) onder de boompjes, een eerste verzameling lokale en regionale woorden en zegswijzen uit het Tiense met enkele toemaatjes. z.p..
Tilburg Wb. Rijen, H. van (1993), Mèn Tilbörgs wôordeboek. Tilburg.

Materiaal uit lokale woordenboeken is op de kaarten opgenomen, maar materiaal uit gebiedswoordenboeken zoals het Antwerps Wb. en het Hagelands Wb., elk met een groot verspreidingsgebied maar zonder precies te lokaliseren opgaven, zijn niet in de kaarten opgenomen (tenzij de opgaven van plaatsnamen voorzien zijn). 
Bij enkele canonieke woordenboeken ontbreekt het paginanummer in de bronvermeldingen; hier zijn de oude materiaalverzamelingen uit het NCDN-archief benut. Omdat het alfabetische woordenboeken betreft op dialecttermen die herleid kunnen worden uit de trefwoorden, gaat de opzoekbaarheid echter niet verloren. Bovendien kan op grond van de materiaalbasis, waar immers bij elk trefwoord en elke variant de bron is opgegeven, de betrokken woordvorm worden nagezocht en gecontroleerd.

c. Overige bronnen

In deze aflevering vindt men in de derde groep bronnen de volgende bibliografische verwijzingen, met sigula zoals die gebruikelijk zijn in het Woordenboek van de Brabantse Dialecten:

Brabantius 1882 Brabantius (1882), "Woordenlijst der Noord-Brabantsche Volkstaal", in: Onze Volkstaal I, blz. 193-237.
Ceusters 1972 Ceusters, J. (1972), Landbouwtermen opgetekend te Halle (Brabant) en omgeving. Leuven.
Cuypers 3 1893 Cuypers, J. (1892), "Bijdrage tot een Meierijsch Idioticon", in: Noord-Brabantsche Almanak voor het jaar 1893. 's-Hertogenbosch, blz. 840-858.
Cuypers 4 1893 Cuypers, J. (1892), "Spreekwoorden en spreekwoordelijke uitdrukkingen (Zeelst en omstreken), tweede honderdtal", in: Noord-Brabantsche Almanak voor het jaar 1893. 's-Hertogenbosch, p. 877-894.
Dekoster 1991 Dekoster, J. A. (1991), Het Brussels dialect, kênde gaa ons moojertoe'l? Brussel.
Elemans 1958 (A) Elemans, J. H. A. (1958), Woord en wereld van de boer, een monografie over het dialect van Huisseling. Utrecht en Antwerpen.
Evens 1995 Evens, F. (1995), De wendj va Lennek. St-Kwintens-Lennik.
Hs 1229a Handschrift 1229a van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden; ongedrukte kopie voor Onze Volkstaal (anoniem, z. j.).
Hs 1756 Handschrift 1756 van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden (anoniem, z. j.).
Hs Etten K 176 West-Noordbrabants idioticon. Archief van Ginneken (anoniem, z. j.)
Hs Jansen L 200 Gewoonten en gebruiken rond 1900 in Rooi. Hs. van F.N. Jansen, woordenlijst en uidrukkingen uit St-Oedenrode, eind 19de eeuw. 4 Kleine cahiers, eigendom van de NCDN.
Hs Mischgofsky L 095 Hs. van L. Mischgofsky met een woordenlijst voor Oijen (z. j.).
Hs Nieuwkoop K 133a Hs. 17H13 van het dialectenbureau te Amsterdam, van E. Nieuwkoop voor Drongelen (z. j.).
Hs Van Bakel L 235 Woorden uit het dialect van Nuenen, terloops verzameld, direct op fiches gebracht door J. J. A. van Bakel.
Hs Van de Biezen Meierij Biezen, H. van de (z.j.), Meierijse woorden.
Hs Van Ginneken K 183 Woordenlijst voor Tilburg, verzameld door J. Van Ginneken (1916).
Hs Vermeulen Noordwestbr. (K 157) Aantekeningen van F. Vermeulen over het Westbrabants, in het bijzonder het dialect van Oudenbosch (z. j.).
Hs Weijnen Noordwestbr. (fiches) West-Noord-Brabantse woorden op fiches door A. A. Weijnen verzameld.
Jacob 1937 Jacob, W.J. G. A. (1937), Het dialect van Grave
's-Hertogenbosch.
Janssens 1980 Janssens, G. (1980), Wildstropersterminologie in de Nederlandssprekende delen van België en het noordwesten van Frankrijk, een lexicologische studie. Gent.
Lixa 2 1860 Lixa, C. (1860), "Lijst van eenige woorden in de Meierij van den Bosch in gebruik", in: De Navorscher 10, blz. 346-347.
Maerevoet 1961 Maerevoet, L. (1961), Bijdrage tot de studie van de Scheldevissers te Mariekerke. Gent.
Mat. Bosmans Verzameling vogelnamen van A. Bosmans uit Ranst (1996-97).
Natura Limburg 85 (1976) Janssen, L., "Dialectische vogelnamen in Limburg", in: Natura Limburg 85 (1976), blz. 886-902.
Nieuwsbrief 'Ken en geniet' Verzameling vogelnamen van S. Vrinten, J. Leemans e.a. in een nieuwsbrief uit Dongen (z. j.).
Post 1960 Post, J. (1960), Veujgeltjesprutterspraat, de terminologie in gebruik bij de vogelvangst in Tilburg en Goirle (N.Br.), scriptie taalkunde.
Sassen 1892 Sassen, A. (1891), "Bijdrage tot een Meierijsch idioticon", in: Noord-Brabantsche Almanak voor het jaar 1892. 's-Hertogenbosch, blz. 723-744.
Stappers 1995 Stappers, M. (1995), Diksjonnair van 't Vilvouts, de toal van Dikke Pie. Vilvoorde.
v. W. 1 1859 W., S. v. (1859), "Dialect in het Land van Kuik", in: De Navorscher 9, blz. 61-63.
Van den Elsen 1977 Elsen, A. van den (1977), Udense vertellingen, in den hoek van 't vuur. Uden.
Verhoeven 1978 Verhoeven, C. (1978), Herinneringen aan mijn moedertaal. Baarn.
Wanmeule Verzameling diernamen van M. van Sleeuwen die verscheen in verschillende afleveringen van De Wanmeule van 1995 tot 1999.
Weijnen EV Weijnen, A. A. (1935-1937), "Typische West-Noordbrabantse woorden uit Fijnaart, Wagenberg en Oudgastel", in: Eigen Volk 7 (1935), blz. 13-14 en 107-109; 8 (1936), blz. 19-21; 9 (1937), blz. 254-255.
Weijnen GR 4 Weijnen, A. A. (1944-1945), "Bijzondere Oudgastelse woorden", in: Jaarboek Ghulden Roos 4, blz. 78-87.
Weijnen GR 12 Weijnen, A. A. (1952), "De woordenschat te Schijf", in: Jaarboek De Ghulden Roos 12, blz. 102-109.
Wynen 1996 Verzameling dialectwoorden uit Mol van J. Wynen.
Zandbergen 1994 Zandbergen, H. C. J. en F. van Merrienboer (1994 (2)), Naostebij, het Gastels woordenboek. Oud-Gastel.

Homepage van het WBD | Dialectologie-portaal van de KUN